Стоматология борбору энергияны үнөмдөөгө багыт алды

Medistom стоматологиялык борбору –  KyrSEFF программасынын алкагында имаратты кайра жаңылоо (реновациялоо) үчүн анын энергоэффективдүүлүгүн жогорулатуу менен каржылоону пайдаланган Бишкектеги биринчи клиника. Клиника 2004-жылы түзүлгөн, жылына 12,5 миңден ашык  пациентти кабыл алат, анын кардарлары дайыма өсүп турат. Келечекте бул стоматологиялык борбор азыркыдан үч эсе көп бейтаптарды кабыл алууну белгилеген жана бул максатты ишке ашыруу үчүн бейтапкананын аянтын 700 чарчы метрге чейин кеңейтүү  каралган. Бул үчүн эки эски  имаратты ремонттоп, аны стоматологиялык процедураларды жүргүзүүгө ылайыктоо керек.

Чынара Амантурова жолдошу экөө бул клиниканы жетектейт. Алар өнөктөш “Оптима” банкка кредит алуу үчүн кайрылганда, аларга имаратты жаңылоо, аянтты кеңейтүү иштерин гана жүргүзбөстөн,инновациялык технологияны пайдалануу менен имараттын энергоэффективдүүлүгүн жогорулатуу мүмкүнчүлүгүн да пайдаланууну сунушташкан.  Мындай долбоор KyrSEFFтин туруктуу энергияны каржылоо программасынын критерийлерине шайкеш келет. “Бизге идея жакты, биз бул мүмкүнчүлүктөн пайдаланууну чечтик. Башкысы, биздин долбоорду пландоого жана ишке ашырууга кошумча кыйынчылыктарды жараткан жок, анткени, KyrSEFFтин кеңеш берүүчүлөрү бизге оптималдык технологияларды, жабдуучуларды (поставщиктерди) сунушташты”,-дейт Чынара Амантурова.

Стоматологиялык борбор 80-жылдардын аягында курулгандан бери дегеле жылытылбаган эскирген имараттарда жайгашкан. Долбоордун жаңылоо боюнча алкагында, имараттын бири акыркы кышына чейин таланып кеткен, ал эми экинчисинин аянты фасад куруу менен кеңейтилген. Клиникадагы энергоэффективдүүлүктү жогорулатуу үчүн дубалдары, чатыры жана таманы (пол) жылууланып, энергияны сактоочу терезелер салынган, LED-жарыктандыруу жана эффективдүү жылуулук насостору киргизилген, сууну үнөмдөөчү раковина, душ, унитаздар салынган.

«Биз KyrSEFFтин биздин долбоорду колдоосуна абдан ыраазыбыз. Өтө жылуу жана жарык болуп калды! Албетте, бул бардык жакшыруулар биздин кызматчылардын иштешине, ошондой эле пациенттерге жайлуу, оңтойлуу болушуна ийгиликтүү эффект алып келет», – деди Чынара Амантурова.

Жасалган иш-чаралардын баары бул имаратты пайдалануучулардын жайлуулугун жогорулатуудан тышкары,  клиниканын энергоэффективдүүлүгүнүн көрсөткүчүн көрүнөөрлүк жакшыртты: жылдык энергия үнөмдөө эми 82,9 Мвтч, а сууну үнөмдөө – 859,8 м3ду түздү. Парниктердин газ бөлүп чыгаруусу жылына 5,6 тонна CO2- эквивалентке кыскарды. Мындай жогорку экологиялык көрсөткүчтөргө жетишкени үчүн  зайым алуучуларга, мурда  берилген кредиттердин 15%ына барабар болгон кошумча грант Европалык Союздан берилди.

Заманбап ыкмада иштөө үнөмдөөгө алып келет

Кыргызстан суу ресурстарына бай, бул байлык сактап калууга татыктуу. Сууну пайдалануунун эффективдүүлүгү жана пайдаланылган сууларды туура тазалоо тууралу Чуңкурчактагы этнографиялык “Супара” комплексинин ээлери дайыма кам көрүп келишет. 2019-жылдын сентябрында  KyrSEFF программасынын алкагында  жыл бою 450-500 конокко чейин кабыл алган мейманкана комплексинин алдында пайдаланылган сууларды тазалап туруучу курулма жаңыланган. 

«Биз пайдаланылган сууларды тазалоочу мурдагы курулмалардын сапатына анчалык канааттана берген эмеспиз. Алар суунун оптималдык тазалыгын камсыздай алган эмес,- дейт “Супаранын” каржы боюнча директору  Белек Мамбетов, – биз өзүбүз суунун сапатын текшерип, анын мамлекеттик талаптарга жооп бербей турганын көрдүк. Ошондуктан, биз ал курулманы жаңы, венгердик курулмага ооштурууну чечтик, ал европалык жогорку стандартка жооп берет».

Пайдаланылган сууларды тазалоочу эки тепкичтүү технологиянын болгону үчүн, жаңы курулма сууну 95% тазалыкта чыгарат, бул сугатка жарамдуу келет. Муну менен “Супара” сугат үчүн таза сууну пайдаланууну 30%га же жылына 20000 кубометрге кыскартат.

 «Супара» этнографиялык комплекси – кыргыздардын маданий салттарын, ата-бабалардын жашоо-тиричилигин чагылдырган туристтик долбоор. Комплексти куруу ишинде таш, чопо, саман, кайыш сыяктуу табигый материалдар колдонулган. Бул жагдайда долбоор “экотуризм” кыймылына кирет, андыктан, энергетикалык ресурстарды жана сууну жоопкерчиликтүү пайдалануу “Супара” этнографиялык комплексинин кадыр-баркынын эң маанилүүсү болуп кала бермекчи.

 «Биздин коноктор, жергиликтүүлөр сыяктуу чет элдиктер да албетте, “Супаранын” экологиялык аспектисине көңүл бурушат. Анан да, комплекс аябай кооз жерде жайгашкан. Баарыбыз үчүн айлана-чөйрөбүздү тазалыкта сактоо маанилүү», – деп белгилейт Мамбетов.

«Супаранын» жетекчилиги KyrSEFF менен кызматташууга ыраазы жана алар өздөрүнүн долбоорун KICB банкынын сунуштамасы аркылуу беришкен. «KyrSEFF кызматкерлери бизге абдан жардам беришти, бизге жакшы көңүл буруп, кенештери пайдалуу болду. Долбоор тезинен ишке ашканына абдан кубандык. Августта  өтүнмө берсек, сентябрда насыя алдык, иштерибиз бир айда эле бүттү», – дейт Мамбетов.

Үнөмдөө ресурстарынын көрсөткүчтөрүн жогорулатуу боюнча долбоорду ишке ашырууга “Супара” Европалык Биримдигинен алган насыясынын 15%дык өлчөмүндөгү кошумча грант алууга мүмкүндүк алды.